Już za niespełna miesiąc, 10 października 2026 roku, przez Żagań przejedzie niemiecki pociąg specjalny prowadzony przez parowóz 23 1097! Stukot kół i kłęby pary przypomną atmosferę dawnych kolejowych podróży, a planowany postój będzie okazją do zobaczenia tej maszyny na żagańskiej stacji.

180 lat kolei Dolnośląsko – Marchijskiej

Kolej Dolnośląsko-Marchijska (niem. Niederschlesisch-Märkische Eisenbahn, w skrócie NME) wybudowana została przez pierwszą publiczno-prywatną spółkę w Prusach Niederschlesisch-Märkische Eisenbahn-Gesellschaft .

W tym roku obchodzimy okrągły jubileusz 180 lecia uruchomienia linii kolejowej łączącej Wrocław z Berlinem. Dokładnie 1 wrzesnia 1846 roku z Wrocławia do Berlina przez Legnicę, Węgliniec, Żary, Lubsko, Guben, Frankfurt nad Odrą wyjechał pierwszy pociąg pasażerski. Od tego czasu minęło już 180 lat. Co prawda październikowy przejazd pociągu specjalnego zaplanowany jest zgoła odmienną trasą niż przejazd pierwszego pociągu 180 lat temu, gdyż od lat zamknięty i zdewastowany jest odcinek torów pomiędzy stacją Guben, a stacją w Bieniowie co naturalnie wymusza trasowanie niemieckiego Sonderzuga z pominięciem takich stacji jak Frankfurt nad Odrą, Guben, Lubsko i Bieniów. Teoretycznie stacja Żary leży na historycznej trasie pierwszego przejazdu pociągu pomiędzy Wrocławiem, a Berlinem w 1846 roku, ale pociąg z Żar pojedzie do Żagania i dalej skrótowym odcinkiem „Berlinki” do Miłkowic oddanym do eksploatacji 15 maja 1875 roku i dopiero w tej stacji niemiecki pociąg specjalny wjedzie na trasę wybudowaną przeszło 180 lat temu, prowadzącą do stacji Wrocław Główny.

Historyczny pociąg NME z Berlina przez Cottbus do Wrocławia.

Sonderzug relacji Berlin – Wrocław wyruszy wczesnym rankiem 10 paździenrika 2026 roku ze stacji Berlin Lichtenberg i na odcinku do Cottbus prowadzony będzie elektrowozem 243 001. W stacji Cottbus trakcja elektryczna zostanie zastąpiona trakcją parową, a pociąg planowo odjeżdżający z Cottbus o godzinie 8:00 w kierunku stolicy Dolnego Śląska poprowadzi parowóz 23 1097. W Żaganiu Sonderzug ma zaplanowany dłuższy postój (planowy przyjazd 9:08, odjazd 9:58) w celu nawodnienia parowozu. W czasie przerwy podróżni będa mogli zwiedzić Salę Tradycji znajdującą się na terenie żagańskiego dworca kolejowego. Następnie pociąg specjalny odjedzie już praktycznie bez dłuższych postojów (Małomice 9:09/9:16, Miłkowice 11:00/11:07, Legnica 11:18/11:20) do Wrocławia Głównego gdzie powinien dojechać planowo o godzinie 12:15. Z ciekawostek mogę dodać, że od Legnicy do Wrocławia Głównego prędkość maksymalna dla tego pociągu wyniesie według rozkładu jazdy 110 km/h, a czas przejazdu 47 minut.

Powrót do Cottbus tendrem na przód? O nie!

Po przyjeździe Sonderzuga do stacji Wrocław Główny planowany jest dodatkowy przejazd do Jaworzyny Śląskiej w celu obrócenia prowozu, tak aby w drogę powrotną nie musiał jechać tendrem na przód. Planowy odjazd z Wrocławia Głównego 14:20, Kobierzyce 14:41/14:54, Sobótka Zachodnia 15:15/15:36, Świdnica Przedmieście 15:58/16:04, Jaworzyna Śląska 16:21/17:01, Wrocław Gądów 18:06/18:10, Wrocław Główny 18:20.

W drogę powrotną do Cottbus, już „kominem na przód” parowóz 35 1097-1 wraz ze składem zabytkowych wagonów odjedzie z Wrocławia Głównego o godzinie 19:35, zaliczając siedem minut postóju w stacji Wrocław Gądów 19:43/19:50, sześć minut postoju w Legnicy 20:40/20:46 i dłuższy postój w Żaganiu 21:47/22:27. Powrót do Berlina zaplanowano po północy.

23 1097 czy 35 1097-1?

Na oficjalnej stronie internetowej organizatora przejazdu Lausitzer Dampflok Club widnieje informacja, że pociąg specjalny 10 października poprowadzi parowóz 23 1097. Znawcy tematu i miłośnicy kolei z pewnością nie będą zaskoczeni faktem iż pociąg tego dnia poprowadzi znana z przejazdów po Polsce lokomotywa parowa35 1097-1, która w tym roku zawita do naszego kraju już po raz trzeci. Natomiast jeśli chodzi o odmienną numerację tego parowozu, bo przecież jest to jeden i ten sam pojazd to już śpieszę z wyjaśnieniem tej zagadki. Otóż zmiana oznaczenia tej lokomotywy wynikała z reformy numeracji wprowadzonej w 1970 roku przez Deutsche Reichsbahn, czyli koleje NRD w związku z przejściem na nową ewidencję taboru kolejowego. Wówczas serię parowozów 23.10 przemianowano na 35.10. Głównym powodem takiej zmiany było uporządkowanie numerów w systemie. Od tamtej pory pierwszą cyfrą numeracji pojazdów kolejowych w przypadku lokomotyw spalinowych była cyfra 1, lokomotyw elektrycznych cyfra 2, a lokomotyw parowych cyfra 3. W przypadku naszego parowozu zmiana wyglądała tak: 23 1097 → 35 1097-1. Numer indywidualny 1097 zachowano dodając „-1” jako cyfrę kontrolną, pomagającą wykrywać błędy przy zapisywaniu numeru. Była to zmiana ewidencyjna, która sama w sobie nie oznaczała przebudowy parowozu. Kolejna zmiana numeracji pojazdów kolejowych nastapiła po zjednoczeniu Niemiec w 1992 roku i miała na celu dostosowanie numeracji obowiazującej dotychczas w Deutsche Reichsbahn do systemu Deutsche Bundesbahn, ale w przypadku tego parowozu już nic nie zmieniono.

Studium rozkładu jazdy pociągów do pobrania: